मानवलाई समाजको विकास र समृद्धिका लागि सकारात्मक सोच एउटा आधारशिला हो । सकारात्मक सोचले व्यक्तिगत जीवनमा मात्र होइन, संस्थागत र सामुदायिक स्तरमा पनि दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्छ । तर, यो सोचलाई व्यवहारमा उतार्न र संस्थागत स्वरूप दिन सकिएन भने यसको प्रभाव सीमित रहन्छ ।
सकारात्मक सोच भनेको केवल आशावादी हुने कुरा मात्र होइन, यो त कठिन परिस्थितिमा पनि समाधानमुखी दृष्टिकोण राख्ने, नयाँ अवसर पहिचान गर्ने, र समस्याको जडसम्म पुगेर त्यसलाई सुधार्ने मानसिकता हो । यस्तो सोचले व्यक्तिगत र सामूहिक प्रयासलाई नतिजामुखी बनाउँछ ।
आजका दिनमा, हाम्रा सामाजिक संस्थाहरू, क्लबहरू, र समुदायगत पहलहरूले सकारात्मक सोचलाई मात्र अभिव्यक्त गरेर सीमित नराखी यसलाई स्थायी संरचना दिन आवश्यक छ । उदाहरणका लागि, सामाजिक काममा लागेका संघसंस्था तथा क्लबहरूले केवल समस्या औँल्याउने होइन, त्यसको समाधान खोज्न अग्रसर हुनुपर्छ । खेलकुद, शिक्षा, स्वास्थ्य, वा अन्य क्षेत्रका गतिविधिहरू सकारात्मक सोचलाई व्यवहारमा उतार्ने उत्कृष्ट माध्यम हुन् ।
तर, यसलाई संस्थागत गर्नका लागि नेतृत्वको भूमिका झन् महत्वपूर्ण हुन्छ । सकारात्मक सोच भएका नेता र सदस्यहरूले ठोस योजना बनाउने, स्पष्ट उद्देश्य निर्धारण गर्ने र त्यसलाई समयमै कार्यान्वयन गर्ने संस्कार विकास गर्नुपर्छ । यस्तै, संस्था भित्र लोकतान्त्रिक प्रक्रिया, पारदर्शिता, र सहयोगको भावना कायम गरेर मात्र सकारात्मक सोचको संस्कृति स्थापना गर्न सकिन्छ ।
नकारात्मक सोच र आलोचनात्मक दृष्टिकोणले समाजलाई पछि धकेल्छ । यसकारण, सकारात्मक सोचलाई संस्थागत गर्न परिवारदेखि संघसंस्था र सरकारसम्मका सबै पक्षले सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्छ। व्यक्तिगत सोच र व्यवहारबाट शुरू भएको परिवर्तनलाई सामूहिक प्रयासले मात्र संस्थागत गर्न सकिन्छ ।
हामी सबैले हाम्रो कार्यक्षेत्रमा सकारात्मक सोचलाई केन्द्रमा राखेर काम गर्ने हो भने मात्र समाजको वास्तविक परिवर्तन सम्भव छ। सकारात्मक सोचलाई व्यवहारमा उतार्न र संस्थागत स्वरूप दिन सबैको पहल अपरिहार्य छ । संसारमा पछिल्लो चरणमा मानिसहरुमा नकारात्मक सोचको विकास तिब्ररुपमा हुदै गएको छ । यसले गर्दा मानवता हराउदैँ गएको देखिन्छ । नकारात्मक सोचका कारण मानिसमा वैमनस्यता,इर्षा, लोभ, लाभ तथा अपराधहरु बढदो छ । जसका कारण संसारभर युद्ध, अपराध, हत्या, हिंसा र अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढिरहेको छ । मानिस आफै भित्र उत्पादन हुने नकारात्मक सोचले उसलाई मात्र होईन, घरपरिवार, समाज र देशका लागि घातक बन्ने गरेको छ । राज्यको माथिल्लो निकायमा बस्ने नेतृत्वमा नकारात्मक सोच पलायो भने अझ समाजका लागि झन घातक बन्ने गरेको छ । यस्ता सोचमा परिवर्तन गरि सकारात्मक सोच तर्फ मानिसलाई उन्मुख गराउनु पर्दछ । देशको राज्य समन्यत्रले मानिसमा देखिएका नकारात्मक सोचलाई सकारात्मक सोचमा विकास गर्न तर्फ पहल गर्न जरुरी छ । विश्वले अवको युगलाई सकारात्मक संसारको युगमा परिवर्तन गर्नु पर्दछ । युद्धका लागि हतियार निर्माण गर्न भन्दा शान्त र अहिंसाका लागि कक्षा सञ्चालन तथा सकारात्मक सोचका बिकास गर्न जरुरी छ । संसारलाई यो युगमा लैजानका लागि सयूक्त राष्ट्र संघ मार्फत सुचना तथा सन्देश फैलाउने गर्नु पर्दछ । व्यवहारीकरुपमा समेत कार्य गर्न जरुरी छ । यसका लागि बुद्ध शिक्षाको प्रचार प्रसार तथा ध्यान गर्नु पर्दछ । जसलाई लुम्बिनीले नेतृत्व गर्न सक्दछ ।
लेखक ः लुम्बिनी प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद् कार्यालयको पूर्व प्रेस सल्लाहकार हुनुहुन्छ ।
