लुम्बिनीखबर
भैरहवा ,३० असोज । दशैं, तिहारलगायतका नेपाली चाडपर्व नजिकिएसँगै बजारमा चहलपहल बढेको छ । चाडपर्वले परिवारका सदस्य, आफन्त तथा साथीभाइबीच भेटघाट र आत्मीयता बढाउनुका साथै सामाजिक सद्भाव र सांस्कृतिक परम्परालाई निरन्तरता दिन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका छन् । चाडपर्व मनाउने तयारीसँगै बजारमा किनमेल गर्ने उपभोक्ताको सङ्ख्या बढ्न थालेको छ भने रोजगारी, अध्ययन तथा विभिन्न कामका लागि घरबाहिर रहेका सर्वसाधारणसमेत घर फर्किन थालेका छन् । समाजशास्त्री तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका सहप्राध्यापक उमेशचन्द्र रिजालले दशैं, तिहारजस्ता चाडपर्व नेपाली समाजमा पारिवारिक एकता, सामाजिक सम्बन्ध र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार चाडपर्वले परिवारका सदस्य तथा आफन्तबीच भेटघाट गर्ने, आपसी सम्बन्ध नवीकरण गर्ने र पुस्तान्तरण हुँदै आएका सांस्कृतिक मूल्य–मान्यतालाई निरन्तरता दिने अवसर प्रदान गर्छन् । पछिल्लो समय चाडपर्व मनाउने शैलीमा परिवर्तन आए पनि यसको सामाजिक र सांस्कृतिक महत्त्व भने कायम रहेको उहाँको भनाइ छ ।
चाडपर्वका अवसरमा परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, दुःखसुख साटासाट गर्ने र सामाजिक सद्भाव कायम गर्ने परम्परा नेपाली समाजमा लामो समयदेखि रहँदै आएको छ । यद्यपि आर्थिक अवस्था कमजोर भएका परिवारका लागि चाडपर्वको खर्च व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्ने गरेको छ । यस्तो अवस्थामा आफ्नो आर्थिक क्षमताअनुसार चाडपर्व मनाउने र अनावश्यक खर्चबाट बच्ने विषय पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । महिला अधिकारकर्मी रुबिना थापामगरले चाडपर्वले परिवार तथा समुदायमा आपसी सहयोग, सद्भाव र आत्मीयता बढाउने अवसर प्रदान गर्ने बताउनुभयो । उहाँका अनुसार चाडपर्वका बेला घरपरिवारमा महिलामाथि घरायसी कामको भार बढी पर्ने भएकाले परिवारका सबै सदस्यले जिम्मेवारी बाँडेर लिन आवश्यक छ । चाडपर्वलाई सबैका लागि खुसी र उल्लासको अवसर बनाउन महिला, पुरुष तथा परिवारका अन्य सदस्यबीच समान सहभागिता र सहयोगको वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ ।
उहाँले चाडपर्वका नाममा हुने अनावश्यक खर्च, सामाजिक देखासिकी र आर्थिक दबाबलाई कम गर्दै सबैले आफ्नो क्षमताअनुसार पर्व मनाउने संस्कार विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । चाडपर्वको खुसी आर्थिक अवस्था कमजोर भएका तथा सहयोग आवश्यक पर्ने परिवारसँग समेत बाँड्न सके सामाजिक सद्भाव अझ बलियो हुने उहाँले बताउनुभयो । यसैबीच, चाडपर्व नजिकिएसँगै रुपन्देहीका बजारमा किनमेल गर्ने उपभोक्ताको चहलपहल बढ्न थालेको छ । लत्ताकपडा, खाद्यान्न, फलफूल तथा अन्य दैनिक उपभोग्य सामग्री खरिद गर्ने ग्राहकको सङ्ख्या बढेको व्यापारीले बताएका छन् । दशैंका लागि नयाँ कपडा किन्ने, घरायसी सामग्री जुटाउने तथा तिहारका लागि आवश्यक सरसामानको जोहो गर्ने उपभोक्ताको चहलपहलले बजारमा रौनक थपिएको छ ।
सिद्धार्थ उद्योग वाणिज्य सङ्घका अध्यक्ष नेत्रप्रसाद आचार्यले चाडपर्व नजिकिएसँगै बजारमा ग्राहकको आवागमन बढ्न थालेको बताउनुभयो । “विगतको जस्तो उत्साह अझै देखिएको छैन, यद्यपि ग्राहकको भीड बढ्न थालेको छ”, उहाँले भन्नुभयो, “यसले थोरै भए पनि बजारलाई चलायमान बनाएको छ ।” उहाँका अनुसार चाडपर्वका समयमा उपभोक्ताको माग बढ्ने भएकाले व्यापार व्यवसायमा केही सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ । दशैं मनाउन घर फर्किने यात्रुको चापसमेत बढ्न थालेको छ । रोजगारी, अध्ययन तथा विभिन्न कामका सिलसिलामा घरबाहिर रहेका सर्वसाधारण परिवारसँग चाडपर्व मनाउन गाउँघर फर्किन थालेपछि बेलहिया नाका, भैरहवा र बुटवलका बसपार्कमा चहलपहल बढेको छ । यात्रुको सहजता र सुरक्षित यात्रालाई ध्यानमा राख्दै सम्बन्धित निकायले आवश्यक व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ ।
समग्रमा दशैं, तिहारजस्ता चाडपर्वले नेपाली समाजमा सांस्कृतिक निरन्तरता, पारिवारिक आत्मीयता र सामाजिक सद्भाव कायम राख्न सहयोग गर्दै आएका छन् । चाडपर्वलाई खर्च र देखासिकीभन्दा आपसी माया, सहयोग, समान सहभागिता र खुसी साटासाट गर्ने अवसरका रूपमा मनाउन सके यसको सामाजिक महत्त्व अझ बढ्ने देखिन्छ ।
