डा. गौरव देवकोटा
मेडिकल अधिकृत,
भीम अस्पताल भैरहवा
डा. देवकोटा तराईमा अहिले लू चलिरहेको छ । यसबाट धेरै मानिसहरु प्रभावित छन् । यसबाट बच्ने उपायहरु के छन ?
-लू भनेको आफैमा रोग होइन । यो विभिन्न रोग लाग्न वातवरण सृजना गर्ने पश्चिमी तर्फबाट गृष्म याममा प्रायःजसो दिउंसो चल्ने तातो हावा हो । यस्तो बेला सकेसम्म घरभित्रै बस्ने । अत्य आवश्यक काम छ भने, घामको ताप कम भएको बेला बाहिर निस्कने गर्नुपर्दछ । बाहिर निस्कनै परे खुल्ला, सेतो तथा हल्का रंगका कपडा लगाउने, सूतीको कपडा लगाउने, पानी तथा फलफूलका रस र तरकारीको रस बढी खाने गर्नुपर्दछ । लू चलेको बेला कफी चिया तथा शरिरमा पानीको मात्रा कम गराउने पदार्थ खानु हँुदैंन ।
लू लागेको कसरी थाहा हुन्छ ?
-लू भनेको तातो हावा हो । यस्तो तातो हावा अधिक समय सम्म लागी मानिसलाई प्रभावित गर्छ जसले मानिसको शरिरमा पानीको कमी गराई विभिन्न लक्षणहरुका साथ लाग्ने रोग हिट स्ट्रोक हो । लू विशेषतः मे र जुनमा बढी चल्ने गर्दछ ।
हिट स्ट्रोकका लक्षणहरु के के हुन ?
-सामान्य टाउको दुख्ने देखी लिएर चक्कर लाग्ने, रिंगटा लाग्ने, वाकवाक हुने, थकान महसुस हुने, बेहोसी हुने, छाला रातो तातो र सुख्खा पनि हुने गर्दछ । यसैगरी लू लागेमा पसिना नआउने, मुटुको चाल बढ्ने, श्वास फेर्न गाह्रो पनि हुने गर्दछ ।
यस्तो लक्षण देखियो भने मानिसले शुरुमा के गर्नुपर्छ ?
-गर्मी ठाउँ छोडेर शितल छहारीमा बस्ने, पंखा तथा भेन्टीलेशन एवं एसी रुममा बस्ने, प्रशस्त मात्रामा पानी र फलफुलको रस खाने, लस्सी खाने, आराम गर्ने, आइसहरु खुट्टा र हातको काखीहरुमा राख्ने गर्नुपर्दछ । बाहिर निस्कदा सन स्क्रीन लगाएर मात्रै निस्कने गर्नुपर्दछ ।
कस्तो अवस्थामा अस्पताल जाने ?
-शरिरको तापक्रम १०५ डिग्री फरेनहाइट भन्दा माथि भएमा , बेहोसी र बारम्बार मुर्छा पर्ने गरेमा तत्काल नजिकको अस्पताल जानु वा पु¥याउनु पर्दछ । यसै हप्ता लू को कारण भारतमा करिब सयौं मानिसको मृत्यु भएको खबर आएको छ । नेपालमा पनि वर्षेनी लू को कारण दर्जनौ मानिसहरुको ज्यान जाने गरेको छ । तर खुसीको कुरा अहिले सम्म त्यस्तो विपत्ति त भएको छैन । त्यसैले लू बाट बच्न सकेसम्म दिउंसो खूल्ला बाटोमा, सूर्यको किरणमा नपर्दा राम्रो हुन्छ ।
रुपन्देही पनि तराईको जिल्ला हो । यहां कार्यरत जिल्ला अस्पताल भिम अस्पतालमा अहिले गर्मीको कारण कत्तिको विरामी आउने गर्दछन् ?
-सामन्यतया भीम अस्पतालमा गर्मी सिजनमा दैनिक डेढ सय विरामी नियमीत चेंकजाँचको लागी आउने गर्दछन् । जुन जाडो समयको भन्दा दूई गुना बढी छ । अहिले लू चलेको कारण त्यो सामन्य संख्या भन्दा बढेको छ । भीम अस्पताल भैरहवामा म सहित ८ जनाले चिकीत्सीय सेवा प्रदान गरिरहेका छौं । अहिले अस्पताले आफ्नो सेवामा पनि विशिष्टीकरण पनि गरिरहेको छ ।
यहाँ अस्पतालमा कहिलेकाही निमित्त मेडीकल सुपरीटेन्डेन्ट पनि सम्हाल्ने गर्नुहुन्छ ? भीम अस्पतालले अहिले के कस्तो सेवा दिएको छ । यहाँहरुले प्रदान गर्ने सेवाबाट सेवाग्राही कत्तिको सन्तुष्ट भएको यहाँले पाउनु भएको छ ?
-भीम अस्पतालले अहिले नियमीत रुपमा इमरजेन्सी, ओपीडि, जनरल र प्रसुति इन्डोर, माइनर ओटी, एक्सरे र ल्याब सेवा, खोप तथा गर्भवति परिक्षण, विभिन्न औषधी वितरण, पोस्टमार्टम हुदैं यसै हप्तादेखी प्रसूति विभाग तर्फ अपरेशन गरी बच्चा जन्माउने सिजरींयन सेक्शनबाट पनि सेवा शुरु भएको छ । यसको अतिरीक्त भईपरि आउने विभिन्न चिकीत्सीय सेवा पनि प्रदान गरिदैं आएको छ । हामीलाई विश्वास छ, हाम्रो अस्पतालको सेवाबाट सन्तुष्ट नै रहेको हामीले विश्वास लिएका छौं ।
रुपन्देही जिल्ला अस्पतालहरुको प्रतिसपर्धा भएको जिल्ला हो । यस्तो जिल्लामा सरकारी अस्पतालको सेवा प्रभावकारी बनाउन के गर्नुपर्ला यहां एउटा चिकीत्सकको हिसाबले सल्लाह दिनुस न ?
-सबैभन्दा पहिले चिकीत्सक र सेवाग्राही मैत्री बातवरण सृजना गर्नुपर्दछ । दोस्रो सरकारी अस्पतालको भौतिक र यान्त्रीक पक्ष सबल हुनुपर्दछ । तेस्रो आम जनमानसमा सरकारी अस्पतालप्रति विश्वास जगाउनु जरुरीछ । सरकारी अस्पतालमा सेवारत चिकीत्सकहरु योग्य र दक्ष हुँदाहुँदै पनि आम जनमानसले सशंकित तरिकाले हेर्ने गरेको पाइएको छ । यसलाई हटाउन राज्यले नीतिगत रुपमै विभिन्न योजना ल्याउनुपर्दछ ।
